Windows 10 heeft de houdbaarheidsdatum inmiddels bereikt, tijd om over te stappen op Linux? Want alleen wanneer je bij Microsoft een account aanmaakt kun je nog een jaar lang gratis beveiligingsupdates ontvangen. Maar daarna is het echt afgelopen: je móet van Microsoft overstappen naar Windows 11.
Dat betekent voor enkele honderden miljoenen mensen dat zij hun computer of laptop kunnen weggooien. Microsoft stelt namelijk dermate hoge eisen aan de computer of laptop dat veel apparaten de nieuwe Windows 11 niet kunnen uitvoeren.
Grote onvrede over Windows 11
Windows 11 heeft een aantal grote nadelen; naast dat het een regelrechte invasie is op je privacy en AI-functionaliteiten heeft waar veel mensen niet op zitten te wachten is er nog een nadeel: Microsoft wil jouw data in hun ‘cloud’. Je móet een online account aanmaken. Ook krijg je ongevraagd reclame. Bizar – betalen voor een Operating System om vervolgens óók nog eens geconfronteerd te worden met reclame! Maar dat is niet het enige probleem waar mensen mee geconfronteerd worden.
“De belangrijkste privacygevaren van Windows 11 zijn de standaard-instellingen die veel gegevens verzamelen, zoals locatie en diagnostische informatie, en de integratie met cloudservices, wat een risico op hacking kan inhouden. Andere zorgen zijn de nieuwe functie Recall, die gevoelige gegevens vastlegt, en de verhoogde afhankelijkheid van online-verbindingen. Het is daarom cruciaal om de privacy- en beveiligingsinstellingen aan te passen, zoals het uitschakelen van optionele diagnostische gegevens en reclame-ID’s, het beperken van locatie-tracking, en het overwegen van een lokaal account in plaats van een Microsoft-account.” (Gemini)
Op Reddit plaatste een gebruiker uit Australië op /r/Windows11 het volgende hierover:
Bovenaan de lijst met dingen die Windows-gebruikers niet willen:
- Nagbanners om Windows Backup in Verkenner en meldingen in het systeemvak in te schakelen. (Windows Backup ondersteunt alleen OneDrive als cloudopslag).
- De vereiste voor een Microsoft-account.
- De toevoeging van Copilot, absoluut overal.
- Verborgen patronen waardoor je per ongeluk overschakelt naar een accountbreed Microsoft-account.
- Advertenties voor Microsoft-services op het vergrendelscherm, in de instellingen-app en in de foto-app die niet acceptabel zijn voor een Pro-SKU die voor AU$ 379,00 in de winkel ligt.
- Grote, angstaanjagende gele berichten die impliceren dat je computer een probleem heeft omdat je je bestanden niet naar OneDrive hebt gekopieerd (instellingen-app, startmenu).
- Het verwijderen van basispersonalisatieopties, zoals het vastzetten van je taakbalk ergens anders dan onderaan.
- Grote problemen met de privacy van gebruikers, zoals de implementatie van Recall, waarvan werd gezegd dat het versleuteld was (maar dat niet was), dat het geen financiële informatie zou vastleggen (maar dat wel doet), en nu de toevoeging van Gaming Copilot, die screenshots van je gamesessies maakt en uploadt zonder je expliciete toestemming om hun AI te trainen.
- Een teleurstellende migratie naar de nieuwe instellingen-app, die tal van belangrijke instellingen mist die wel aanwezig waren in de vorige versies van de schermen (de audio-sectie is nu een regelrechte ramp voor iedereen in de audio-/muziekproductie).
- Het gebruik van misleidende prijspraktijken voor hun M365-abonnementen, wederom, om AI door de strot van elke individuele gebruiker te duwen.
De onvrede over Windows 11 is enorm, wereldwijd.
Linux naast- of in plaats van Windows 10 installeren
Honderduizenden mensen, en mogelijk zelfs miljoenen, hebben inmiddels besloten dat ze hierin niet meegaan en kiezen voor een overstap naar Linux. In het bijzonder Zorin OS lijkt sterk te profiteren van het einde van het Windows 10-tijdperk:
— Zorin OS, an excellent Linux desktop, reports that its latest release, “Zorin OS 18 has amassed 1 million downloads in just over a month since its release.” (ZDNet).
Heel veel mensen vinden dat echter best wel een beetje eng, want hoe werkt dat allemaal. Wérkt alles nog wel als je Linux neemt in plaats van Windows 10 of Windows 11? Als je al jarenlang Windows gebruikt op je computer is zo’n overstap dan ook niet niks.
Maar wat is het alternatief? Onveilig online onder Windows 10 of (veel) geld uitgeven aan een nieuwe computer of laptop omdat Windows 11 dat vereist? Ik kan je verzekeren: het overstappen valt alleszins mee. In ons gezin heb ik jarenlang Linux gebruikt. Vrouw en kinderen gebruikten Windows. Maar gebruikten ook regelmatig mijn computer (met Linux Mint) en dat ging probleemloos.
Met Zorin OS is dat nog makkelijker, want het lijkt sterk op Windows 10 (maar je kunt het ook zo instellen dat het bijvoorbeeld op Apple’s MacOS lijkt).
Werkt alles nog wel als ik naar Linux overstap?
Om met deze belangrijke vraag te beginnen: dat hangt er vanaf wat je doet met je computer.
Wanneer je een computer of laptop gebruikt voor emailen, tekstverwerking, excel, internetten? Ja, dan kun je overstappen naar Linux. Zonder probleem. Sterker nog: Linux, dat niets kost, heeft een enorme keuze aan programma’s op dat gebied. Die óók niets kosten!
Zo kun je Google Chrome, Firefox en Brave gebruiken om op internet te gaan. Thunderbird (al jaren mijn persoonlijke favoriet) voor email. Voor tekstverwerking en spreadsheets heb je Libre Office, WPS Office en Collabra Office (dat sprekend op Microsoft Office lijkt) en anderen.
Het installeren van deze programma’s gaat, voorzover ze al niet standaard geinstalleerd zijn, veelal via een programma onder de naam ‘software manager’ of iets dergelijks – vergelijkbaar met de Windows “app store”.
Verder heb je nog allerlei andere programma’s tot je beschikking voor bijvoorbeeld fotobewerking, muziek- en video-editing, enzovoorts.
Maar wanneer werkt het niet (zondermeer)? Als je:
– zeer specifieke Windows programma’s gebruikt;
– je Windows games gebruikt;
– bepaalde Windows programmeeromgevingen gebruikt
enzovoorts, dán kun je niet zondermeer overstappen!
Maar, er is een alternatieve oplossing – persoonlijk denk ik dat de meeste downloads van Zorin OS ook op deze manier gebruikt worden, namelijk een ‘dual boot’ machine.
Dual boot
Dual boot is ideaal als je wilt overstappen maar tóch toegang wilt blijven houden tot specifieke Windows-programma’s die niet werken onder Linux. Het beste van twee werelden op één machine.
“Dual boot is een techniek waarbij twee verschillende besturingssystemen op één computer worden geïnstalleerd, zodat de gebruiker bij het opstarten kan kiezen welk systeem te gebruiken.” (Gemini)
Uit eigen ervaring, en dit is bevestigd door Microsoft zelf, kan ik zeggen dat dual boot met Windows 11 en Linux géén succesvolle combinatie zijn. Bij mij zorgde een update van Windows 11 er voor dat Linux niet meer wilde opstarten. Waardoor ik uiteindelijk Windows 11, dat meegeleverd werd bij een nieuwe computer, volledig verwijderd heb.
Zorin OS naast Windows 10
Dual boot met Windows 10 werkt, voorzover ik weet, probleemloos. Daarbij hoef je voor Windows 10 ook weinig updates meer te verwachten. Dus de kans dát het ‘kapot’ gaat is minimaal.
Recent heb ik een oude dual-core celeron laptop, die geen Windows 11 aan kan, na deze met veel pijn en moeite een Windows 10 update te hebben gegeven voorzien van Linux met dual boot.
Deze laptop moet bewaard blijven en af en toe nog eens gebruikt worden binnen de familie. Dus is het belangrijk dat deze ook in de toekomst veilig en bruikbaar blijft. Alle reden om er Linux op te zetten.
Daarbij heb ik gekozen voor Zorin OS. Zorin OS lijkt niet alleen redelijk op Windows 10, het is daarnaast ook in de basisversie volstrekt gratis. Er zijn drie varianten: voor thuisgebruikers, studenten en zakelijke/professionele gebruikers.
Je kunt het hier downloaden: https://zorin.com/os/download/
Je download daar een .ISO-bestand, die vervolgens op een speciale manier op een USB stick moet worden gezet. Lees er hier bijvoorbeeld meer over, of gebruik Rufus (aanrader!).
Installatie Zorin OS (of een andere Linux)
Begin altijd éérst met het maken van een backup van je computer (maar dat deed je al regelmatig, toch..?). Bijvoorbeeld met een externe harde schijf. Zet daar alle belangrijke bestanden op.
- Doe de USB stick in de computer.
- Vervolgens start je de computer opnieuw op, en direct na het opstarten druk je veelvuldig op de [F2] of [DEL] toets, waardoor je in het BIOS komt. Daar stel je vervolgens in dat de computer moet opstarten vanaf de USB-stick in plaats van de harde schijf.
- Verlaat het BIOS, sla de wijzigingen op, start de computer opnieuw op. Deze zal nu Linux opstarten vanaf de USB stick.
- Je kunt nu vanaf de USB stick werken met Linux, bijvoorbeeld om het eens uit te proberen, maar we gaan verder en installeren het. Meestal staat er op het bureaublad een optie om Linux, in dit geval Zorin OS, te installeren. Of deze optie krijg je meteen bij het booten al te zien.
- Klik op het icoon voor installatie en volg de aanwijzingen die het systeem je geeft.
Installatieschermen Zorin OS
Een aantal schermen en instellingen die je tegenkomt vind je onderstaand, met korte toelichting.
Klik hier op “Install now” en de installatie wordt met een aantal stappen uitgevoerd.
Vanaf dit punt moet je opniew opstarten. Wanneer de melding komt dat je de USB stick kunt verwijderen kun je die uit het apparaat halen. Daarna start de computer opnieuw op en kun je bij het opstarten kiezen voor Linux of Windows. Maak je geen keuze, dan start Zorin OS Linux automatisch op.
Installatie van Zorin OS naast Windows 10 is klaar!
Zodra de installatie is afgerond krijg je nog een ‘tour’ door Zorin OS en vervolgens is het programma klaar voor gebruik.
Eventueel krijg je nog een melding dat er updates beschikbaar zijn. Deze kun je dan nog toevoegen/installeren:
Het spreekwoordelijke kind kan de was doen. Ik wens je veel plezier met je DUAL BOOT machine!