Tag: geschiedenis

Rudy's Krabbels | neanderthalers afb

Eerste mensen in Nederland. Doggerland, verdronken land

Op de lagere school leerde ik altijd dat de eerste mensen in Nederland zich een paar duizend jaar voor de jaartelling in Nederland hebben gevestigd. De oudste resten schijnen te zijn van een vrouw die men ‘Trijntje’ gedoopt heeft (volgens de wetenschappers 7.000 jaar oud).

Natuurlijk hoorden we ook de verhalen over de prehistorie en de ijstijd. Maar op de één of andere manier sta je er niet bij stil wáár die mensen dan woonden. Hoeveel het er zijn geweest, waarom ze zijn verdwenen uit onze gebieden?

Later hoorde ik wel eens verhalen over vissers die vondsten deden die wezen op menselijke bewoning van een gebied tussen Nederland en Engeland. Ik kan mij herinneren dat een docent op de MAVO het ook wel eens genoemd heeft.

Eerste mensen in Nederland

Maar op de één of andere manier sta je er niet bij stil dat ‘doggerland’, het bestaan er van is onomstreden, bestond ruimschoots vóór de zogenaamde ‘eerste bewoning’ van ons land zoals die over het algemeen (voor zover mij bekend nog steeds) onderwezen wordt op school:

Ongeveer 5.000 jaar voor Christus vestigden de eerste mensen in Nederland zich in dorpen in Zuid-Limburg. Hier was het droog genoeg. Zij bouwden langwerpige huizen van gekloofde bomen. De wanden waren van twijgen en leem. Anders dan de jagers die daarvoor in Nederland hadden gezworven staken de bewoners in Limburg veel tijd in het bouwen van hun woning, want zij wilden als landbouwers blijven op het mooie plekje dat ze hadden gevonden. (AbsoluteFacts.nl)

Jarenlang heb ik er niet meer aan gedacht tot ik één dezer dagen opeens van een medewerker van het Gronings Museum iets voorbij zag komen, op Instagram, over “Doggerland”.

Klimaatverandering

Doggerland is een verdwenen land, het ligt waar nu de Noordzee is. Het Rijksmuseum voor Oudheden heeft er op dit moment een expositie over. Doggerland verdween door klimaatverandering.

Zo’n 8.000 jaar geleden werd het doordat de IJstijd ten einde kwam overspoeld. Waarschijnlijk vond er ook een enorme Tsunami plaats. De mensen die er woonden zullen het voor een (groot) deel niet overleefd hebben – omdat ze op delen die niet overstroomden zich hadden terug getrokken. Een ander deel zal de steeds nattere omgeving hebben verlaten en zich teruggetrokken hebben naar hoger gelegen delen.

De onderstaande afbeelding laat het zien: van links naar rechts, de situatie nu naar 20.000 v.Chr.

Doggerland. De Eerste Mens in Nederland

(afb. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Doggerland3er.png)

In totaal was Doggerland meer dan 200.000 km2 groot. Beweerdelijk gaat de menselijke geschiedenis daar meer dan één miljoen jaar terug (een gedachte die ik niet aanvaard, maar dat terzijde).

De Trouw schrijft er onder andere over:

Het is een van de belangrijkste archeologische vindplaatsen van Europa. “Het gebied is ook een schatkamer voor geologen en paleontologen”, zegt archeoloog Luc Amkreutz, conservator van de collectie Prehistorie bij het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden. “De collectie pleistocene zoogdieren die er is opgevist, is een van de grootste ter wereld.” [..]

De moderne mens [nam het] het gebied vanaf 14.000 jaar geleden gretig in bezit, zij het niet voorgoed. In het holoceen verwoestte klimaatverandering hun Europese paradijs binnen zesduizend jaar definitief. Door hogere temperaturen en smeltende gletsjers steeg de zeespiegel in snel tempo, in totaal zo’n 50 meter. Het oude land verdween onder de Noordzee. De bewoners trokken zich nog een tijdje terug op duinen en zandruggen, zoals de Bruine Bank en de Doggersbank, de naamgever van het gebied. Zij hadden zich goed aangepast aan de veranderingen. In een steeds natter wordende omgeving leefden zij van visvangst en gebruikten kano’s om zich te verplaatsen. Maar de zee steeg door en uiteindelijk was een tsunami, ontstaan voor de kust van Noorwegen, het begin van einde van Doggerland. (Trouw)

En op Historiek lees je onder andere

Na de laatste ijstijd en met het opwarmen van het klimaat in het Holoceen 11.650 jaar geleden, ons huidige geologische tijdvak, bleven we hier voorgoed. Het landschap was rijk, de bossen kwamen terug met berken en dennen en later ook loofbomen, zoals beuk en eik. Jacht vond nu plaats op bosdieren waar nu ook nog steeds op gejaagd wordt, zoals edelhert, wild zwijn en ree.

Het landschap stond niet stil. Door de klimaatopwarming smolt verder noordelijk steeds meer ijs en langzaam maar zeker stroomde het Noordzeebekken vol. Vóór de oprukkende kustlijn ontstonden stranden, kreken en kwelders. Vis, zeevogels, zeezoogdieren en schelpen vormden rijke voedselbronnen. Verder naar het achterland creëerde het stijgende grondwater een enorm zoetwatermoeras met rivieren en meertjes. Het was goed toeven op de hogere delen zoals duinen en zandruggen, waaronder de Bruine Bank en de Doggerbank. Aan de laatste dankt het gebied zijn naam: Doggerland. De omgeving bood de jager-verzamelaars een leven in overvloed, met jachtwild, watervogels, heel veel vis zoals snoek en paling en een breed spectrum aan plantaardige bronnen. Maar het zou niet blijven. Langzaam maar zeker verdronk Doggerland, soms geleidelijk, soms snel, maar altijd in beweging.

Klimaatverandering is een hot item de laatste jaren. Maar het is echt niet te ontkennen dat het klimaat de afgelopen tienduizenden, en wellicht nog véél meer, jaren steeds veranderd is.

De vraag is of wij daadwerkelijk die verandering kunnen tegenhouden. Een beetje minder CO2 uitstoten zal het niet oplossen. Voorzover het oplosbaar is. Want zoals we kunnen zien in dit verband, maar ook hier, zijn er eerder al hele warme periodes geweest en ook hele koude.

De mens heeft zich daar steeds op moeten aanpassen. De mensen die in Doggerland woonden en met een Tsunami geconfronteerd werden hebben ervaren hoe zoiets in de meest hevige vorm in zijn werk kan gaan. Persoonlijk geloof ik dan ook dat we ons moeten, en kunnen, voorbereiden op wat er (eventueel) staat te gebeuren. Halfzachte oplossingen als “van het gas af in Nederland” zullen niet afdoende blijken vrees ik. Mogelijk dat we na een warme periode weer een nieuwe ijstijd krijgen. Of staan er andere dingen te gebeuren. We weten het (nog) niet.

Moeten we de geschiedenisboekjes herschrijven?

Geschiedenis heeft mij altijd ontzettend geboeid. Ik was er als kind al veel mee bezig. Ik kan mij bijna niet voorstellen dat ik dit daarom ‘gemist’ heb op school. Wellicht staat het tegenwoordig wel in de schoolboekjes al doet mij de online informatie anders vermoeden.

Opmerkelijk. Je ‘leert’ op school dus dat de eerste mensen zich véstigden rond 6000 v.Chr. in Nederland. Terwijl ze hier al (veel langer) woonden, en zelfs in gebieden die nu, door de toenmalige klimaatveranderingen, onder water staan. Het lezen over Doggerland was voor mij het terughalen van vage herinneringen en verhalen uit de kinder- en jeugdtijd. Het “maar dat wist ik toch al” gevoel. Hopelijk gaan we de komende tijd meer over horen.

In mijn ogen – maar ik kan het verkeerd hebben begrepen – hebben de eerste mensen zich daarom niet gevestigd rond 6.000 in Nederland, maar trokken ze zich terug naar hoger gelegen gronden. Ze waren er al veel langer, zo laat Doggerland ons zien.

Meer over Doggerland op o.a. InfoNU.

Rudy's Krabbels | 06 Ontspanning Gitaar spelen

Geschiedenis schrijven: het leven in de Corona-crisis

De Groninger Archieven riepen de inwoners van de provincie Groningen op om ‘geschiedenis te schrijven’. Hoe verliep maandag, 20 april 2020? Een dag uit het leven van de Groningers in ‘corona-tijd’.

Een leuk initiatief! Want wat weten we over een paar jaar nog van deze tijd? Een tijd waarin een groot deel van de bevolking getroffen is door een nare ziekte. Getroffen door de ziekte zelf, getroffen door de gevolgen er van. Een ernstige ziekte; met zelfs heel veel doden tot gevolg. Maar ook met economische schade die vooralsnog niet te overzien is. En, voor sommigen, ook veel schade in de privé sfeer. Echtscheidingsadvocaten hebben inmiddels de handen al vol aan extra aanvragen voor scheidingen, zo begreep ik van de radio en uit de krant.

Aan de andere kant: er zijn ook positieve dingen aan de ‘intelligente lockdown’ waar we in zitten. Mensen ontdekken dat thuiswerken eigenlijk wel héél erg leuk is (1/3e deel van de mensen wil dit straks, als het leven terug naar normaal gaat, voor een deel blijven doen), we ‘onthaasten’, de natuur is schoner dan ooit, mensen ontdekken de schoonheid van hun eigen omgeving.

We ontdekken ook hoe belangrijk sociale contacten zijn. Nu ze er niet meer zijn! Een scherm vervangt het échte menselijke contact niet!

Mijn dag ‘in de geschiedenis’

Uitgangspunt was om “op maandag 20 april geschiedenis te schrijven door een dag uit hun, vanwege de coronacrisis ongewone, dagelijkse leven te beschrijven”. Voor mij echter was deze maandag grotendeels een dag als alle andere maandagen.

Op maandagen werk ik namelijk, voor mijn eigen bedrijf, vanuit huis. Het verschil is dat ik op dit moment helemaal geen activiteiten ‘buitenshuis’ doe; ik ga bijvoorbeeld niet naar een klant, ontvang geen klanten. Ik werk daarnaast ook nog voor een andere werkgever, een gemeente. De dagen dat ik daarvoor werk ben ik op het gemeentehuis aanwezig. Maar het toeval wil dus dat de maandag voor mij een ‘standaard’ thuiswerkdag is.

Wat wel anders is, is dat één van de dochers, die al geruime tijd op zichzelf woont, op dit moment weer bij mijn vrouw en mij woont, samen met haar huisdieren. Haar appartement zou gerenoveerd worden en ze zou tijdelijk bij ons komen in die periode. De renovatie loopt nu natuurlijk in het honderd en de tijdelijke logeerpartij duurt langer. Maar dat vinden we best gezellig!

De dag heb ik gedocumenteerd met een paar foto’s. Je kon ook kiezen voor video of zelfs gewoon ouderwets pen en papier. Maar als kind van het digitale tijdperk heb ik de smartphone genomen als ‘documentatiemiddel’.

Rudy's Krabbels | 02 Container halen‘s Ochtends rond half 8 sta ik op, en begin de dag met ontbijt ‘achter de laptop’. Kijken of er (dringende) mail is en systeemmeldingen beoordelen. Ik heb een webhostingbedrijf en ‘s nachts maken de systemen automatisch backups, verwerken bepaalde processen e.d. en in de mail zie ik de resultaten er van. Een dagelijkse routineklus. Vervolgens de afval container weer binnen halen.

Daarna begint de werkdag op het kantoor aan huis. Een prima werkplek, belangrijk voor thuiswerken natuurlijk.

Veel van de mensen die nu opeens moeten thuiswerken werken aan een keukentafel, met een kleine laptop ‘van het werk geleend’. Dat is verre van ideaal. Uiteindelijk wreekt zich dat in onder andere fysieke klachten. Daarnaast kun je worden onderbroken in je werk door kinderen en partner. Nog afgezien van de AVG-gevoeligheid met bepaalde werkzaamheden en gegevens!

Ik vraag mij, ook vandaag, regelmatig ook af wat deze hele periode voor de geestelijke gezondheid zal gaan doen bij veel mensen. Er zullen er zijn die hier echt van tot rust komen. Maar voor anderen zal het desastreus zijn vrees ik.

Er zijn een aantal meldingen van cliënten binnengekomen over (vermeende) storingen met email e.d.. Meestal is het een kwestie van instellingen aan de kant van de cliënten zelf, zo ook nu. Ik help ze weer op gang. Ook zijn er een paar bestellingen voor nieuwe webhosting-accounts. Business as usual dus. Na het afwerken van deze meldingen ga ik de administratie doen: betalingen verwerken, herinneringen verzenden.

Natuurlijk op zijn tijd een bakje koffie doen. En ondertussen lees ik het nieuws (online). Positief zijn de berichten niet, economisch wordt de schade van de corona-crisis steeds groter. Gelukkig heb ik tot nu toe met mijn bedrijf daar nog geen last van, maar de ICT volgt economische golven vaak verlaat; als de markt instort zijn er nog veel lopende opdrachten die afgerond moeten worden. Maar nieuwe opdrachten worden vaak minder gegeven en dat werkt later weer door. Straks als de markt weer aantrekt zal dat pas later ook bij de ICT weer aantrekken.

Veel van mijn klanten zijn MKB’ers en ZZP’ers. Ook veel horeca en toerisme-sector. Dus uiteindelijk zal het bijna niet anders kunnen dan dat dat ook voor mij doorwerkt. Persoonlijk maak ik mij daar niet zo druk om. Eerdere moeilijke periodes ben ik ook doorheen gekomen en dat zal ook nu wel weer het geval zijn. En anders is er nog de optie te stoppen met het bedrijf. Liever niet natuurlijk, maar tijdig stoppen doe ik liever dan failliet gaan!

Rudy's Krabbels | 05 een verlate lunchEen beetje laat aan de lunch vandaag, als ik aan het werk ben vergeet ik de tijd wel eens. Een paar broodjes, wat fruit en een flinke mok karnemelk. Ondertussen even de sociale media checken. Instagram, Facebook.. ik houd het allemaal redelijk goed bij. Voor mij is het natuurlijk bedrijfsmatig relevant maar ik vind het ook gewoon leuk. Daarbij ben ik een hobby-fotograaf. En volg dus op Instagram veel fotografen. Een ideaal medium, vind ik, om leuke foto’s te delen.

Daarna weer verder ‘op kantoor’. Er ligt nog voldoende werk om af te ronden. Ik handel nog wat telefoontjes met klanten af, verwerk nog wat administratie en richt een website in voor een klant.

Na de werkdag is er even tijd voor ontspanning, terwijl mijn vrouw ondertussen aan het koken is. De gitaar van de standaard en even wat akkoordjes spelen. Ik speel sinds mijn 16e gitaar en er gaat bijna geen dag voorbij dat ik de gitaar niet even oppak! Dat heeft er toe geleid dat ik in de afgelopen jaren ook heel wat muziek heb gemaakt en (online) gepubliceerd.

Na het avondeten maak ik een wandelingetje door het dorp. En nu zie je de ‘corona-crisis’ wel terug. Het ‘hertenkamp’ is verlaten; daar zijn meestal wel mensen die de dieren wat voeren of er met de kinderen zijn om te kijken. Nu niet.

Op straat is het ook relatief stil. Her en der zijn wat mensen aan het praten op straat. Wel op gepaste afstand. Wandelaars die een hond uitlaten. We passeren elkaar met ruime afstand. Een paar kinderen hangen rond op het schoolplein en trappen een balletje. Bij hen is ‘social distancing’ niet echt en ding zie ik wel.

Wat dat betreft vraag ik mij oprecht af of het weer open stellen van de scholen wel een goed idee is. Kinderen kunnen nu eenmaal zich niet steeds aan die regels houden.

Voor de avond had ik het plan om nog wat te studeren, maar ik heb er geen zin meer in. Het hoeft ook niet, het is een thuisstudie (theologie) die ik uit interesse volg en ik kan mijn eigen tijd plannen.

Dus terwijl vrouw en dochter TV kijken scroll ik nog even door het laatste nieuws op de Dagblad van het Noorden site. Op de achtergrond, op TV, hoor ik Martien Nijland’s “oh wat goooooeeeeed”… met een ‘half oog’ kijk ik mee (even later slaat de paniek toe bij de Meilandjes want er is een door henzelf veroorzaakt schoorsteenbrandje die breed uitgemeten wordt). Terwijl vrouw en dochter naar bed gaan zap ik nog even wat langs de kanalen op TV. Kijk naar Donald Trump’s gezwets over hoe geweldig zij wel niet geregeld hebben en dat er in de VS volgens hem massa’s beademings-apparatuur beschikbaar is:
.. ‘huge numbers of ventilators, we’ve build huge numbers, all countries can get them from us’ ..

De persconferentie, live op BBC, is weer echt ‘Trumpiaans’ en ik verbaas mij er (wederom) over hoe deze man ooit president van de Verenigde Staten heeft kunnen worden. Hoe zullen we hem herinneren over een paar jaar? Wordt hij weer herkozen? Ik zap nog even door naar een aflevering op Discovery over politie-onderzoeken naar moordzaken. Val er halverwege in, het is een bizar verhaal. Het Amerikaanse rechtssysteem is toch wel heel anders dan het onze.

De dag zit er op. Morgen weer verder. Werken vanuit huis…

Rudy's Krabbels | Zandsculpturen Festival 2016 Sneek 7

Zandsculpturenfestival in Sneek (en toen naar Makkum)..

Vandaag een bezoek gebracht aan het Zandsculpturen Festival in Sneek. Een festival dat al een paar jaar gehouden wordt op een terrein vlak bij het centrum.

Het was dit jaar de 4e en laatste editie in Sneek. Daarna reisden we, na rondgekeken te hebben in het centrum, door naar Makkum en gingen via een stukje “toeristische route” weer richting huis.

Zandsculpturen
Zandsculpturen zijn feitelijk ‘beeldhouwerken’ gemaakt van zand. Een 40 kunstenaars heeft de afgelopen tijd een groot aantal prachtige kunstwerken gemaakt rondom het thema ’tijd’. Een mooie reis door de geschiedenis. Van de ‘prehistorie’ (met Ice-age achtige figuren af en toe) tot aan de moderne tijd. Soms grappig, soms indrukwekkend zoals het beeld dat herinnert aan de 2e wereldoorlog. Bijna te mooi af en toe om zo tijdelijk te zijn.

We hebben er heel wat foto’s van gemaakt maar zelf kijken is altijd leuker dus zeker aan te raden om er een bezoekje aan te brengen. De entree is zeer schappelijk en na afloop kan je op het terrasje koffie, thee of fris nemen met – hoe kan het ook anders – een lekker stuk Friesche Oranjekoek.

Hou er rekening mee dat als je het festival bezoekt je het in ongeveer één à anderhalf uur echt wel gezien hebt. Plan gewoon een bezoekje aan het vlakbij gelegen winkelcentrum in. Voor maar 2 euro mag je namelijk de hele dag je auto laten staan op het parkeerterrein (eat your heart out, Groningen!). Wie zelf een poging kan wagen kan dat ook proberen in een hoekje. En voor de kinderen is er een mega zandbak beschikbaar.

Een absolute aanrader. Het duurt nog tot en met 26 september 2016.
Zie voor meer informatie de website: http://www.zandsculpturenfriesland.nl/

Centrum Sneek
Na het bezoek aan het Zandsculpturenfestival gingen we richting centrum van Sneek. Een mooie plaats en het centrum is erg gezellig en relatief kleinschalig (maar toch groot genoeg om even te window-shoppen). Veel zelfstandige middenstanders nog, de grote winkelketens zijn ook wel vertegenwoordigd uiteraard maar veel minder overheersend als in andere steden.

Door naar Makkum!
Vervolgens gingen we nog door, omdat we er nog nooit waren geweest, naar Makkum. Daar hebben we ongeveer anderhalf uur rondgewandeld en genoten van het prachtige plaatsje met heel veel oude gebouwen, geveltjes uit lang vervlogen tijden en veel water. Makkum is ooit een erg rijke plaats geweest en beleefde een ”gouden eeuw”.

Wikipedia schrijft er over:

In de middeleeuwen had Makkum de naam “Poort naar de Zuiderzee”.[1] Dit had Makkum te danken aan twee sluizen, die eigendom waren van een nabijgelegen klooster. Makkum kon zich zo ontwikkelen tot een belangrijk handelscentrum met een strategische positie. De Gouden Eeuw van Makkum startte in de 17e eeuw en duurde tot de 18e eeuw. Makkum was een belangrijk bedrijvigheids- en handelscentrum, inclusief steenbakkerijen, tegelbakkerijen, hout, olie, papier en pelmolens, scheepswerven en schelpkalkovens.

Makkum is beroemd om haar aardewerk. Wel triest dat dan het enige winkeltje dat je ziet dat aardewerk verkoopt een “opheffingsuitverkoop” aan ’t houden is. Tijden veranderen. Makkum’s voornaamste bron van inkomsten is nu toerisme. En als toerist kom je daar zeker wel aan je trekken, vooral als je van watersport houdt.

Toen we Makkum uit reden zag ik wat ik nog hoopte te zien. Er was namelijk een straatnaam die ik gespot had, de “Vermaningstraat”. Dan móet er bijna wel een doopsgezinde Vermaning zijn toch? En ja, toen we het dorp uit reden om terug te rijden spotte ik ‘m in ’t voorbijgaan. Op de remmen! Want die móest ik gewoon nog even mee pakken voor een foto 🙂

Kerk van Cornwerd
Toen we van uit Makkum terug reden kwamen we nog langs Cornwerd en ook door Tjallebert. Cornwerd heeft een hele karakteristieke kerk, en daar zijn we ook nog even gestopt. Deze kerk is gebouwd in de 13e eeuw en was in eerste instantie gewijd aan Bonifatius.

Bonifatiuskerk, Cornwerd (13e eeuw).
Bonifatiuskerk, Cornwerd (13e eeuw).